Piecza nad dzieckiem obejmuje pieczę, wychowanie, zarząd majątkiem oraz przedstawicielstwo ustawowe dziecka. W Austrii wspólna piecza obojga rodziców jest zasadą i trwa również po rozstaniu. Kontakty z dzieckiem (§ 187 ABGB) są przede wszystkim prawem dziecka do kontaktu z obojgiem rodziców. Miarą każdej decyzji jest dobro dziecka (§ 138 ABGB).
Gdy rodzice się rozstają, dziecko pozostaje w centrum uwagi
Rozstanie zmienia wiele – lecz jednego nie zmienia: dziecko nadal ma prawo do obojga rodziców. Właśnie w pierwszym okresie po rozstaniu kwestie dotyczące pieczy i kontaktów bywają obciążone obawami, urazami i niepewnością. To zrozumiałe. Tym ważniejsze jest, aby podchodzić do tych kwestii spokojnie i rzeczowo, a nie czynić z nich pola konfliktu między rodzicami.
Na tej stronie w przystępny sposób wyjaśniamy, co w Austrii oznacza piecza nad dzieckiem i kontakty z dzieckiem, dlaczego wspólna piecza jest zasadą ustawową, jak można uregulować kontakty i co obowiązuje w razie sporu. W centrum uwagi zawsze pozostaje jedna miara: dobro dziecka.
Piecza nad dzieckiem – o co chodzi?
Pojęcie pieczy nad dzieckiem obejmuje więcej niż tylko kwestię, u kogo dziecko mieszka. Należą do niej piecza i wychowanie, zarząd majątkiem oraz przedstawicielstwo ustawowe dziecka – na przykład przed urzędami, w sprawach szkolnych czy przy opiece zdrowotnej. Kto sprawuje pieczę, współdecyduje o istotnych sprawach w życiu dziecka.
Miarą każdej decyzji o pieczy jest dobro dziecka (§ 138 ABGB). Ustawa wskazuje w tym zakresie wiele kryteriów: rzetelne zaopatrzenie i wsparcie, poczucie bezpieczeństwa, stabilne więzi, ochrona przed zagrożeniem oraz – wraz z wiekiem – także uwzględnienie woli dziecka. Nie decydują życzenia ani roszczenia rodziców, lecz to, co jest dla dziecka najlepsze.
Wspólna piecza jako zasada, wyłączna tylko jako ultima ratio
W Austrii wspólna piecza obojga rodziców jest zasadą ustawową. Co do zasady trwa również po rozwodzie lub rozstaniu – relacja rodziców między sobą się kończy, ich wspólna odpowiedzialność za dziecko nie. Przy trwającej wspólnej pieczy należy ustalić, w którym gospodarstwie domowym dziecko jest przeważnie objęte pieczą; ten rodzic prowadzi codzienne życie, a istotne decyzje oboje podejmują wspólnie.
Wyłączna piecza jednego rodzica wchodzi w grę tylko jako ostateczność – wtedy, gdy wspólna piecza nie odpowiada dobru dziecka. Może tak być na przykład wówczas, gdy porozumienie między rodzicami jest trwale niemożliwe lub gdy jeden z rodziców zagraża dziecku. Wyłączna piecza nie jest więc nagrodą w konflikcie rodzicielskim ani środkiem nacisku, lecz wyjątkiem na wypadek, gdy wspólny model szkodzi dziecku.
Kontakty z dzieckiem – podstawowe prawo dziecka
Kontakty z dzieckiem (§ 187 ABGB) są przede wszystkim prawem dziecka do osobistego kontaktu z obojgiem rodziców – a nie jedynie roszczeniem rodzica, który nie mieszka w tym samym gospodarstwie domowym. To ujęcie jest rozstrzygające: nie chodzi o to, co rodzice „dostaną” jeden od drugiego, lecz o to, aby dziecko mogło utrzymywać relację z obojgiem rodziców.
To, jak konkretnie zostaną uregulowane kontakty – weekendy, wakacje, święta, kontakt w codziennym życiu – w najlepszym razie da się ustalić w drodze porozumienia. Jeśli to się nie uda, kontakty można uregulować sądownie. Pod pewnymi warunkami prawo do kontaktu z dzieckiem może przysługiwać także osobom bliskim spoza najściślejszej rodziny, na przykład dziadkom, jeśli służy to dobru dziecka.
Opieka naprzemienna
W modelu opieki naprzemiennej dziecko spędza mniej więcej równie dużo czasu u obojga rodziców i faktycznie ma dwa równorzędne ośrodki życiowe. Model ten może odpowiadać dobru dziecka, zakłada jednak pewne warunki: znośną podstawę komunikacyjną rodziców, przestrzenną bliskość obu mieszkań, organizację codziennego życia odpowiednią dla dziecka oraz wiek dziecka, który pozwala mu poradzić sobie ze stałą zmianą miejsca pobytu.
Opieka naprzemienna nie jest automatyzmem i nie jest odpowiednia dla każdej rodziny. Tam, gdzie konflikt między rodzicami jest wysoki, stałe dojeżdżanie może dodatkowo obciążać dziecko. To, czy model ma sens w konkretnym przypadku, zależy od konkretnych warunków życiowych – i ocenia się to, jak wszystko w tej dziedzinie, według dobra dziecka.
Co robić w razie sporu lub zagrożenia dobra dziecka?
Nie każdy konflikt da się rozwiązać przy kuchennym stole. Gdy rodzice nie znajdą zgody co do pieczy lub kontaktów, postępowanie często w pierwszej kolejności przewiduje możliwości pojednawcze i doradcze, na przykład mediację lub doradztwo wychowawcze. Celem jest znalezienie rozwiązania, które w jak największym stopniu wyłączy dziecko z konfliktu. Dopiero gdy to się nie uda, rozstrzyga sąd.
Przebieg w postępowaniu nieprocesowym, koszty i czas trwania – uczciwa ocena
Spory o pieczę i kontakty z dzieckiem są rozpoznawane w postępowaniu nieprocesowym przed właściwym sądem rejonowym (sprawy z zakresu prawa rodzinnego). Na początku zwykle jest wniosek i próba rozwiązania w drodze porozumienia; sąd może włączyć tzw. rodzinną pomoc sądową (Familiengerichtshilfe), zażądać opinii i wysłuchać dziecko odpowiednio do jego wieku. Celem postępowania jest uregulowanie odpowiadające dobru dziecka – a nie „zwycięstwo” jednego z rodziców.
Co do kosztów i czasu trwania wskazana jest uczciwość: rzetelnej, ogólnej odpowiedzi nie da się udzielić. Rozwiązanie w drodze porozumienia bywa z reguły znacznie szybsze i tańsze niż postępowanie sporne, które – na przykład przy opiniach biegłych lub spornych okolicznościach – może ciągnąć się wiele miesięcy. Poza wynagrodzeniem adwokata mogą powstać opłaty sądowe i koszty biegłych. Ponadto postępowań z zakresu prawa rodzinnego ubezpieczenie ochrony prawnej z reguły nie pokrywa – proszę na nie nie liczyć.
Jak wspiera Państwa Teamanwälte
Towarzyszymy Państwu spokojnie i z myślą o złagodzeniu konfliktu – z jasnym zamiarem znalezienia rozwiązania, które w jak największym stopniu wyłączy Państwa dziecko z konfliktu. W przystępny sposób wyjaśnimy Państwu, co oznacza wspólna piecza, wyłączna piecza oraz kontakty z dzieckiem, ocenimy, który model pasuje do Państwa sytuacji, i w razie potrzeby będziemy Państwa reprezentować również przed sądem. Nie obiecujemy konkretnego wyniku. Obiecujemy jednak, że dobro dziecka nie jest u nas tylko hasłem, lecz miarą, według której układamy każde zalecenie.
Kontakt: Teamanwälte, Mag. Johannes Bügler · Baumgartenstraße 82, 1140 Wiedeń · Tel. +43 1 419 13 18 · office@teamanwaelte.at. Proszę umówić się na konsultację wstępną, na której w spokoju omówimy Państwa sytuację.
Ta strona jest częścią naszej dziedziny Prawo rodzinne i rozwód. Tematy pokrewne: Obliczanie alimentów oraz rozwód za porozumieniem.
Uwaga: Ta strona służy ogólnej informacji i nie stanowi porady prawnej w konkretnym przypadku. Dane dotyczące pieczy, kontaktów z dzieckiem, przebiegu, kosztów i czasu trwania są ogólnymi wartościami orientacyjnymi i w konkretnym przypadku mogą się różnić. Nie udziela się żadnych gwarancji powodzenia. W celu wiążącej oceny Państwa indywidualnej sytuacji – zwłaszcza przy oznakach zagrożenia dobra dziecka – proszę umówić się na osobistą konsultację.