Ustawowa rękojmia (§§ 922 i nast. ABGB) zobowiązuje sprzedawcę do odpowiedzialności za wady, które istniały już w chwili wydania – nawet jeśli ujawnią się dopiero później. Termin wynosi co do zasady 2 lata od wydania; w pierwszym roku obowiązuje domniemanie, że wada istniała już w chwili wydania (odwrócenie ciężaru dowodu). W pierwszej kolejności mogą Państwo żądać usunięcia wady lub wymiany, a w drugiej – obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy. Przy zakupie od przedsiębiorcy (konsument) wyłączenie rękojmi jest niedopuszczalne; przy zakupie od osoby prywatnej – dopuszczalne, nigdy jednak w odniesieniu do podstępnie zatajonych wad.
Samochód jeździ, ale problemy dopiero się zaczynają
Samochód używany był dobrą okazją, jazda próbna bez zastrzeżeń – a po kilku tygodniach odzywa się skrzynia biegów, dymi silnik albo okazuje się, że pojazd ma zatajone wcześniejsze uszkodzenie. Nagle pojawia się pytanie: czy szkodę mam ponieść sam, czy mogę zwrócić się do sprzedawcy?
Prawo austriackie daje Państwu tutaj często więcej możliwości, niż wielu kupujących przypuszcza. Rękojmia zobowiązuje sprzedawcę do odpowiedzialności za wady, które istniały już w chwili wydania – nawet jeśli ujawnią się dopiero później. Ta strona spokojnie i zrozumiale wyjaśnia, jakie prawa Państwu przysługują, jakie terminy obowiązują i czym różni się zakup od przedsiębiorcy od zakupu od osoby prywatnej. Kancelaria Teamanwälte w Wiedniu sprawdzi Państwa sprawę i będzie dochodzić Państwa roszczeń – pozasądowo, a w razie potrzeby także na drodze sądowej.
Czym jest rękojmia – i czego mogą Państwo żądać?
Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za to, że rzecz ma w chwili wydania uzgodnione lub zwykle przyjmowane właściwości (§§ 922 i nast. ABGB). Decydujący jest stan w chwili wydania: wada, która już wtedy – choćby w sposób ukryty – istniała, uzasadnia odpowiedzialność z tytułu rękojmi, nawet jeśli ujawni się dopiero po kilku tygodniach. Normalne zużycie pojazdu używanego nie jest natomiast uważane za wadę.
Wada może być techniczna (uszkodzone sprzęgło, uszkodzenie silnika, korozja elementów nośnych) albo może polegać na braku przyrzeczonej właściwości – na przykład nieprawidłowo podany przebieg, zatajone uszkodzenie powypadkowe albo brak ważnego badania technicznego (w Austrii „Pickerl” zgodnie z § 57a KFG).
Jakie terminy obowiązują?
Od wdrożenia unijnej dyrektywy o rękojmi (obowiązującej od 1.1.2022) obowiązują jaśniejsze i korzystniejsze dla kupującego terminy:
- Termin rękojmi – co do zasady 2 lata od wydania w przypadku rzeczy ruchomych, a więc także pojazdów. W tym terminie wada musi się ujawnić.
- Termin domniemania – 1 rok (od 1.1.2022, wcześniej 6 miesięcy): jeśli wada ujawni się w ciągu roku od wydania, domniemywa się, że istniała już w chwili wydania. Sprzedawca musi wówczas udowodnić, że jest inaczej. Po upływie tego terminu ciężar dowodu się odwraca – pierwotną wadę muszą Państwo udowodnić sami.
- Termin na wniesienie powództwa: po upływie terminu rękojmi pozostają jeszcze trzy miesiące na sądowe dochodzenie praw (§ 933 ABGB).
Środki naprawcze: czego mogą Państwo żądać
Ustawa przewiduje kolejność środków usunięcia wad (§ 932 ABGB). Nie mogą Państwo dowolnie wybrać, co najbardziej Państwu odpowiada – poszczególne środki następują po sobie.
Etap 1 – w pierwszej kolejności: usunięcie wady lub wymiana
Najpierw przysługuje Państwu prawo do tego, aby wada została bezpłatnie i w rozsądnym terminie usunięta – poprzez naprawę lub wymianę. W przypadku konkretnego samochodu używanego wymiana z reguły praktycznie nie jest możliwa, dlatego na pierwszy plan wysuwa się usunięcie wady. Jego koszty ponosi sprzedawca.
Etap 2 – w drugiej kolejności: obniżenie ceny lub odstąpienie od umowy
Dopiero gdy usunięcie wady lub wymiana są niemożliwe, niecelowe, odmówione albo nie nastąpią w rozsądnym terminie – lub wiązałyby się ze znacznymi trudnościami – w grę wchodzą środki drugiej kolejności:
- Obniżenie ceny: cena zakupu zostaje obniżona o spadek wartości spowodowany wadą; pojazd Państwo zatrzymują.
- Odstąpienie od umowy (rozwiązanie umowy): transakcja zostaje odwrócona – zwracają Państwo samochód i otrzymują cenę zakupu. Odstąpienie jest możliwe tylko w przypadku wad nie mających drobnego charakteru; przy wadzie jedynie nieznacznej pozostaje obniżenie ceny.
Zakup od przedsiębiorcy czy od osoby prywatnej – decydująca różnica
To, czy kupili Państwo samochód od przedsiębiorcy (sprzedawcy) czy od osoby prywatnej, znacząco zmienia Państwa pozycję prawną.
Zakup od przedsiębiorcy (transakcja konsumencka)
Jeśli kupują Państwo jako konsument od przedsiębiorcy, obowiązuje dodatkowo ustawa o ochronie konsumentów (KSchG). Wynika z niej najważniejsza ochrona: całkowite wyłączenie rękojmi wobec konsumentów jest niedopuszczalne. Odpowiednia klauzula w umowie sprzedaży lub adnotacja „kupione jak widziane, z wyłączeniem wszelkiej rękojmi” jest wobec konsumentów bezskuteczna.
Zakup od osoby prywatnej
Przy zakupie od osoby prywatnej KSchG nie obowiązuje. Tutaj rękojmię można w umowie sprzedaży skutecznie wyłączyć – na przykład zwyczajową klauzulą „kupione jak widziane, bez rękojmi”. Kto kupuje od osoby prywatnej, powinien być świadomy tego ryzyka.
Jednak: nawet uzgodnione wyłączenie rękojmi ma swoje granice. Nie obowiązuje w przypadku wad, które sprzedawca podstępnie zataił, ani w odniesieniu do wyraźnie przyrzeczonych właściwości. Pozostaje Państwu także możliwość wzruszenia umowy z powodu błędu oraz tzw. laesio enormis (poniżej).
Ustawowa rękojmia a gwarancja (Garantie) – to nie to samo
Oba pojęcia są często mylone, prawnie jednak zasadniczo się różnią.
| Ustawowa rękojmia | Gwarancja (Garantie) |
|---|---|
| Ustanowiona ustawą (ABGB/KSchG) | Dobrowolna, przyrzeczenie umowne |
| Odpowiedzialność za wady w chwili wydania | Zakres według warunków gwarancji |
| Istnieje zawsze (jeśli nie została skutecznie wyłączona) | Tylko jeśli została wyraźnie udzielona |
| Zobowiązany: sprzedawca | Zobowiązany: udzielający gwarancji (np. producent) |
Gwarancja (Garantie) może przynieść dodatkowe prawa, nigdy jednak nie zastępuje Państwa ustawowej rękojmi. Jeśli gwarant odmówi spełnienia świadczenia, ustawowa rękojmia wobec sprzedawcy i tak Państwu pozostaje.
Co robić w przypadku ukrytej wady?
Właśnie przy zakupie od osoby prywatnej najostrzejszą bronią często nie jest sama rękojmia, lecz roszczenia, których nie można wyłączyć:
- Podstępnie zatajona wada: jeśli sprzedawca świadomie zataił znaną mu wadę (na przykład ukryte uszkodzenie powypadkowe lub zmanipulowany przebieg), wyłączenie rękojmi nie obowiązuje. Ponadto powstaje roszczenie o odszkodowanie.
- Wzruszenie umowy z powodu błędu: jeśli wprowadzono Państwa w błąd co do istotnej właściwości, mogą Państwo wzruszyć umowę z powodu błędu. Przy transakcjach konsumenckich prawa tego nie można wyłączyć.
- Laesio enormis (pokrzywdzenie o ponad połowę, § 934 ABGB): jeśli rzeczywista wartość wadliwej rzeczy jest niższa niż połowa zapłaconej ceny, mogą Państwo rozwiązać umowę. Prawa tego nie można skutecznie zrzec się z góry.
Praktycznie ważne: proszę zgłosić wadę szybko i w sposób udokumentowany (najlepiej pisemnie), udokumentować ją (zdjęcia, opinia serwisu) i nie robić niczego, co pogorszyłoby sytuację dowodową – czyli żadnej samowolnej naprawy, zanim roszczenie nie zostanie wyjaśnione.
Jak Teamanwälte Państwa wesprze
To, czy wada istniała już w chwili wydania, czy wyłączenie rękojmi jest skuteczne i który środek jest tym właściwym, często rozstrzyga się w szczegółach – umowa sprzedaży, treść ogłoszenia, opinie serwisu i zachowanie sprzedawcy. Teamanwälte pod kierownictwem Mag. Johannesa Büglera to wiedeńska kancelaria, która sprawdzi Państwa sprawę w pełnym zakresie: wyjaśnimy, który termin obowiązuje, czy wyłączenie rękojmi się ostoi oraz czy obok rękojmi w grę wchodzi odszkodowanie, wzruszenie umowy z powodu błędu lub laesio enormis. Sformułujemy zgłoszenie wady, będziemy negocjować ze sprzedawcą i będziemy dochodzić Państwa roszczeń – aż po odstąpienie od umowy – także na drodze sądowej.
Proszę opisać nam swoją sytuację. Otwarcie powiemy Państwu, czy i jak dalsze działania się opłacają – bez nacisku i bez obietnic sukcesu, które w prawie nie istnieją.
Teamanwälte – Mag. Johannes Bügler · Baumgartenstraße 82, 1140 Wiedeń · Tel. +43 1 419 13 18 · office@teamanwaelte.at
Więcej na temat całości zagadnienia na stronie Wypadek drogowy i odszkodowanie. Jeśli chodzi o spór z ubezpieczycielem pojazdu, zob. Spór z ubezpieczycielem.
Informacja: Niniejszy artykuł służy ogólnej informacji i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Podane terminy i kwoty są wartościami orientacyjnymi; konkretna ocena – w szczególności dopuszczalnego skrócenia terminu przy pojazdach używanych – następuje w indywidualnym przypadku. Nie udziela się żadnych gwarancji sukcesu.