Bez ważnego testamentu spadkobierców określa ustawa (dziedziczenie ustawowe, ABGB). Zgodnie z systemem parentel dziedziczą najpierw dzieci i ich zstępni; małżonek lub zarejestrowany partner otrzymuje według § 744 ABGB 1/3 obok dzieci, 2/3 obok rodziców oraz całość, jeśli nie żyją ani dzieci, ani rodzice – plus ustawowy zapis (mieszkanie, wyposażenie gospodarstwa domowego, § 745 ABGB). Partnerzy bez ślubu oraz pasierbowie nie dziedziczą.
Gdy człowiek umiera bez ważnego testamentu, o tym, kto dziedziczy, nie decyduje rodzina – lecz ustawa. Dziedziczenie ustawowe jest uregulowane w Powszechnym kodeksie cywilnym (ABGB) i określa, którzy krewni dochodzą do dziedziczenia, w jakiej kolejności i w jakim udziale. Ta strona wyjaśnia zasady w aktualnym stanie zgodnie z nowelizacją prawa spadkowego 2015 (ErbRÄG 2015), która obowiązuje dla wszystkich zgonów od 1 stycznia 2017 r.
Kiedy stosuje się dziedziczenie ustawowe?
Dziedziczenie ustawowe wchodzi w grę zawsze wtedy, gdy ostatnia wola nie została uregulowana albo nie została uregulowana w całości. Dzieje się tak w szczególności, gdy:
- nie ma testamentu,
- testament jest nieważny – na przykład z powodu błędu formalnego, braku zdolności do sporządzenia testamentu lub niedopuszczalnego wpływu,
- testament reguluje tylko część spadku; do nieuregulowanej reszty stosuje się wówczas dziedziczenie ustawowe,
- ustanowieni spadkobiercy odrzucą spadek albo zmarli przed spadkodawcą i nie ma rozwiązania zastępczego.
Jeśli istnieje ważny testament, jego treść ma co do zasady pierwszeństwo. Dziedziczenie ustawowe jest zatem „regułą awaryjną”, gdy spadkodawca nie postanowił nic skutecznego.
System parentel – najpierw dzieci i zstępni
Austria porządkuje krewnych według systemu parentel w linie (parentele). W ramach bliższej linii dziedziczy się wcześniej, zanim w ogóle dziedziczy kolejna linia:
- 1. parentela: dzieci zmarłego i ich zstępni (wnuki, prawnuki). Jeśli dziecko już zmarło, na jego miejsce wchodzą jego zstępni (reprezentacja).
- 2. parentela: rodzice zmarłego i ich zstępni (rodzeństwo, siostrzeńcy, bratankowie) – tylko jeśli nie ma osób z 1. parenteli.
- 3. parentela: dziadkowie i ich zstępni.
- 4. parentela: pradziadkowie.
Dopóki istnieją zstępni (1. parentela), rodzice, rodzeństwo ani dalsi krewni nic nie dziedziczą z tytułu dziedziczenia ustawowego. Dzieci dzielą przypadający im udział w równych częściach.
Udział małżonka lub zarejestrowanego partnera (§ 744 ABGB)
Małżonek lub zarejestrowany partner stoi obok krewnych i dziedziczy według § 744 ABGB stały udział:
- 1/3 obok dzieci (zstępnych) zmarłego,
- 2/3 obok rodziców zmarłego,
- całość, jeśli nie ma ani dzieci, ani rodziców.
Małżonek lub zarejestrowany partner jest w ten sposób szczególnie chroniony pod względem prawa spadkowego: ma pierwszeństwo przed dalszymi krewnymi i dziedziczy cały spadek również wtedy, gdy nie żyją dzieci ani rodzice.
Ustawowy zapis dla małżonka (§ 745 ABGB)
Obok udziału spadkowego małżonkowi lub zarejestrowanemu partnerowi przysługuje ustawowy zapis (§ 745 ABGB). Oznacza to, że ponad udział spadkowy otrzymuje:
- prawo do dalszego zamieszkiwania we wspólnym mieszkaniu małżeńskim oraz
- rzeczy ruchome należące do wspólnego gospodarstwa domowego (wyposażenie gospodarstwa domowego).
Ten zapis ma chronić pozostałego przy życiu partnera przed utratą jego znanego środowiska życiowego. Przysługuje niezależnie od udziału spadkowego według § 744 ABGB.
Przykłady – wyłącznie poglądowo
Co, jeśli wynik nie jest pożądany? – Testament
Dziedziczenie ustawowe stanowi ustawowy standard – nie pasuje jednak do każdej sytuacji życiowej. Kto chce uwzględnić rodziny patchworkowe, partnerów bez ślubu, cele dobra publicznego lub określony podział, musi zdecydować sam. Dzieje się to poprzez ważny testament. Za jego pomocą można w dużej części zmienić dziedziczenie ustawowe – granicą jest jednak zachowek zstępnych i małżonka, którego nie można tak po prostu odebrać. Kto chce odejść od ustawowego podziału, powinien rozpatrywać testament i zachowek łącznie.
Jak Teamanwälte Państwa wesprze
Kancelaria Teamanwälte w Wiedniu wyjaśni z Państwem, kto w konkretnym przypadku dziedziczy zgodnie z dziedziczeniem ustawowym, czy wynik odpowiada Państwa oczekiwaniom i jak w razie potrzeby uregulować to inaczej w sposób prawnie bezpieczny. Spokojnie, zrozumiale i w aktualnym stanie prawnym.
Kontakt: Teamanwälte, Mag. Johannes Bügler · Baumgartenstraße 82, 1140 Wiedeń · Tel. +43 1 419 13 18 · office@teamanwaelte.at. Proszę umówić wstępną konsultację w sprawie dziedziczenia ustawowego w Państwa przypadku.
Uwaga: Ta strona służy ogólnej informacji i nie stanowi porady prawnej w konkretnym przypadku. Przykłady są celowo uproszczone i mają charakter wyłącznie poglądowy; wynik w konkretnym przypadku może różnić się ze względu na darowizny, długi, zapisy lub kwestie zachowku. Nie udziela się żadnych gwarancji powodzenia.